Từ nguồn nhân lực chất lượng cao đến động lực tăng trưởng mới của doanh nghiệp Hà Nội

Từ nguồn nhân lực chất lượng cao đến động lực tăng trưởng mới của doanh nghiệp Hà Nội

Diễn đàn Kinh tế Thủ đô lần thứ III năm 2026 (CEF III) đặt nguồn nhân lực chất lượng cao vào trung tâm của bài toán tăng trưởng, với trọng tâm không chỉ là đào tạo thêm nhân lực mà quan trọng hơn là biến tri thức, công nghệ và năng lực con người thành năng suất, đổi mới sáng tạo và sức cạnh tranh cho doanh nghiệp Thủ đô.

Ngày 8/10/2026, Diễn đàn Kinh tế Thủ đô lần thứ III năm 2026 (CEF III) diễn ra với chủ đề “Động lực tăng trưởng từ nguồn nhân lực chất lượng cao”. Phát biểu khai mạc, GS.TS. Mạc Quốc Anh, Trưởng Ban Tổ chức, nhấn mạnh cách tiếp cận của Diễn đàn: nguồn nhân lực cần được đặt trực tiếp trong bài toán năng suất, công nghệ, vốn, thị trường và năng lực phát triển doanh nghiệp, thay vì chỉ nhìn dưới góc độ tuyển dụng hay đào tạo.

Sự tham dự của 15 Đại sứ đại diện cho 15 quốc gia cùng 18 đơn vị đồng tổ chức và Hội đồng Chuyên gia cao cấp CEF cho thấy vấn đề nguồn nhân lực của doanh nghiệp Thủ đô không còn là câu chuyện nội bộ của thị trường lao động. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng dựa nhiều hơn vào công nghệ, dữ liệu, đổi mới sáng tạo và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, chất lượng con người đang trở thành một trong những điều kiện quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

IMG_9492

GS.TS. Mạc Quốc Anh, Trưởng Ban Tổ chức 

Theo GS.TS. Mạc Quốc Anh, CEF III tiếp nối mạch nội dung của hai kỳ diễn đàn trước. Nếu CEF I tập trung vào AI, thương mại điện tử và các công cụ số; CEF II đi sâu vào vốn, M&A, đầu tư, phát triển nhà cung ứng, nội địa hóa và chuỗi giá trị, thì CEF III đặt ra câu hỏi về con người - những người có khả năng làm chủ công nghệ, vận hành nguồn vốn, phát triển thị trường, nâng cao chất lượng sản phẩm và đưa doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Điểm đáng chú ý là “nguồn nhân lực chất lượng cao” không được nhìn đơn thuần qua bằng cấp hay chức danh. Chất lượng phải được phản ánh bằng năng lực thực thi và khả năng tạo ra kết quả cụ thể, từ đội ngũ lãnh đạo, quản trị, tài chính - đầu tư đến nhân sự công nghệ, AI, dữ liệu, tự động hóa; từ bán hàng, marketing, thương mại điện tử, xuất khẩu, logistics đến kỹ sư, kỹ thuật viên và lao động sản xuất có tay nghề.

PR5_6620

  PGS.TS. Trần Đình Thiên 

Góc nhìn này càng có ý nghĩa khi đặt cạnh những dữ liệu về doanh nghiệp Hà Nội được PGS.TS. Trần Đình Thiên và ThS. Trần Văn Hoàng phân tích trong tham luận phục vụ Diễn đàn. Theo tài liệu, năm 2024, tỷ lệ lao động từ 15 tuổi trở lên đã qua đào tạo của Hà Nội đạt 53,9%, cao hơn đáng kể mức 28,4% của cả nước. Tuy nhiên, 96,2% doanh nghiệp có kết quả sản xuất, kinh doanh của Thủ đô vẫn có dưới 50 lao động. Trong giai đoạn 2015-2024, số doanh nghiệp tăng 56,7%, trong khi số lao động chỉ tăng 19,9%.

Những con số này cho thấy Hà Nội đang sở hữu một nền tảng nhân lực và doanh nghiệp lớn, nhưng bài toán quan trọng hơn nằm ở khả năng chuyển hóa các lợi thế đó thành năng lực tổ chức sản xuất, năng suất, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Nói cách khác, có nguồn nhân lực trình độ cao chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã có đủ năng lực hấp thụ và biến nguồn lực ấy thành tăng trưởng.

Đây cũng là điểm giao thoa quan trọng giữa tham luận của PGS.TS. Trần Đình Thiên và định hướng của CEF III. Tài liệu tham luận cho rằng Hà Nội có tổ hợp lợi thế đặc biệt về vị thế trung tâm chính trị - hành chính, mạng lưới đối ngoại, thị trường tập trung và nguồn nhân lực trình độ cao. Nhưng để chuyển lợi thế thành năng lực dẫn dắt, doanh nghiệp phải hình thành được năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo và khả năng cạnh tranh quốc tế.

Từ góc độ đó, bài toán nhân lực không thể tách rời khỏi bài toán thị trường, vốn, công nghệ và sở hữu trí tuệ. Chi phí cho nhân lực, công nghệ hay vốn chỉ thực sự tạo ra giá trị khi doanh nghiệp có khả năng chuyển hóa thành sản phẩm, đơn hàng, tiêu chuẩn, thương hiệu, quyền sở hữu trí tuệ, kênh phân phối và vị trí trong chuỗi giá trị.

Đáng chú ý, tham luận cũng đặt vấn đề về khả năng kết nối nguồn lực khoa học và nhân tài với những nhiệm vụ cụ thể của thành phố và doanh nghiệp. Hà Nội tập trung hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu, phòng thí nghiệm và đội ngũ chuyên gia lớn. Tuy nhiên, để phát huy nguồn lực này, việc thu hút nhân tài cần gắn với nhiệm vụ rõ ràng, sản phẩm cụ thể, thời hạn thực hiện, khả năng tiếp cận dữ liệu và thiết bị, cơ chế khai thác kết quả và quyền sở hữu trí tuệ, cùng cơ chế đãi ngộ phù hợp.

Đây chính là hướng tiếp cận mà CEF III muốn chuyển thành những giải pháp thực tiễn. Theo GS.TS. Mạc Quốc Anh, vấn đề cần được trả lời không chỉ là doanh nghiệp thiếu người, mà cụ thể hơn là đang thiếu năng lực gì, khoảng cách năng lực nằm ở đâu, cần tuyển ở đâu, đào tạo và đào tạo lại như thế nào, làm sao sử dụng và giữ chân nhân lực, và cuối cùng phải đo hiệu quả bằng những chỉ số nào.

Năm nhóm nội dung được đặt ra tại CEF III vì thế tạo thành một hệ thống tương đối toàn diện: tuyển đúng người, đào tạo đúng năng lực và chuyển hóa năng lực thành năng suất; phát triển nhân lực công nghệ cao, AI, dữ liệu và tự động hóa; nâng cao năng lực quản trị, tài chính, M&A và tái cấu trúc; phát triển thị trường, thương mại điện tử, xuất khẩu và logistics; đồng thời bổ sung đội ngũ kỹ thuật, sản xuất, bán lẻ và nhân lực phục vụ các chuỗi giá trị.

Điểm quan trọng là các nhóm nội dung này không dừng ở việc nhận diện nhu cầu. CEF III hướng tới những đầu ra có thể đo đếm: doanh nghiệp cần loại nhân lực nào, khoảng cách kỹ năng nào cần được thu hẹp, đơn vị nào có thể cung cấp đào tạo hoặc chuyên gia, mô hình nào có thể thí điểm và hiệu quả được đánh giá bằng năng suất, doanh thu, chất lượng sản phẩm, khả năng hấp thụ vốn hay mức độ tham gia chuỗi giá trị.

Hội đồng Chuyên gia cao cấp CEF cùng 18 đơn vị đồng tổ chức được kỳ vọng trở thành cầu nối giữa doanh nghiệp, chuyên gia, cơ sở đào tạo và các tổ chức liên quan. Thay vì để nhu cầu nhân lực tồn tại như những đề xuất riêng lẻ, cơ chế này hướng tới việc tập hợp các điểm nghẽn, lựa chọn vấn đề ưu tiên và chuyển thành những chương trình hợp tác, đào tạo, đào tạo lại, tuyển dụng hoặc thí điểm có khả năng tạo kết quả thực tế.

Ở góc độ rộng hơn, đây cũng là yêu cầu đối với chiến lược phát triển doanh nghiệp Hà Nội trong giai đoạn mới. Lợi thế của Thủ đô chỉ thực sự trở thành năng lực cạnh tranh khi được chuyển hóa thành những doanh nghiệp có công nghệ, sản phẩm, thương hiệu, hệ thống quản trị và khả năng đáp ứng thị trường quốc tế. Với các lĩnh vực dựa trên tri thức như AI, dữ liệu, phần mềm, thiết kế, an ninh mạng hay các giải pháp đô thị, giá trị lớn nhất không chỉ nằm ở số lượng nhân lực mà ở khả năng tạo ra sản phẩm có thể thương mại hóa và mở rộng thị trường.

Bởi vậy, “nguồn nhân lực chất lượng cao” trong cách tiếp cận của CEF III thực chất là một bài toán về năng lực phát triển. Con người phải được đặt vào đúng vị trí trong hệ sinh thái công nghệ, vốn, thị trường, khoa học và đổi mới sáng tạo; còn doanh nghiệp phải trở thành nơi biến tri thức thành sản phẩm, sáng kiến thành giá trị và năng lực thành sức cạnh tranh.

Phát biểu tại phiên tổng kết, GS.TS. Mạc Quốc Anh nhấn mạnh giá trị của CEF III không nên được đo bằng số lượng tham luận hay những thông điệp được đưa ra tại Diễn đàn, mà phải được thể hiện bằng những công việc cụ thể được triển khai sau đó. Đây là bước chuyển từ đối thoại sang hành động, từ nhận diện điểm nghẽn sang thử nghiệm giải pháp và đo lường kết quả.

PR5_6626 (1)

Toàn cảnh Diễn đàn

Theo định hướng sau Diễn đàn, từ 5-7 vấn đề ưu tiên sẽ được lựa chọn để làm rõ khoảng cách năng lực, mục tiêu, giải pháp và đầu ra. Trong vòng 7 ngày, các nội dung cần được hoàn thiện thành biên bản, kiến nghị và nhiệm vụ đã xác nhận; 30 ngày tập trung chuẩn hóa nhu cầu, kết nối đối tác và lựa chọn mô hình thí điểm; 60 ngày rà soát tiến độ, nhận diện điểm nghẽn; và 100 ngày đánh giá kết quả để quyết định tiếp tục hoặc nhân rộng.

Tinh thần “Rõ việc - Rõ người - Rõ thời hạn - Rõ sản phẩm - Rõ kết quả” vì thế có thể xem là thước đo quan trọng nhất của CEF III. Khi nguồn nhân lực được kết nối với công nghệ, dữ liệu, vốn, thị trường và quyền sở hữu trí tuệ; khi nhu cầu của doanh nghiệp được chuyển thành nhiệm vụ cụ thể và kết quả được đo bằng năng suất, doanh thu, chất lượng và khả năng cạnh tranh, nguồn nhân lực mới thực sự trở thành một động lực tăng trưởng.

Với Hà Nội, đây không chỉ là câu chuyện giải quyết thiếu hụt lao động hay nâng cao kỹ năng. Đó là quá trình chuyển từ lợi thế tập trung nguồn lực sang năng lực dẫn dắt; từ có nhiều người có trình độ sang có những con người và đội ngũ đủ khả năng giải quyết những bài toán lớn của doanh nghiệp và thành phố. Và đó cũng là nền tảng để doanh nghiệp Thủ đô tiến sâu hơn vào các chuỗi giá trị, nâng cao hàm lượng trí tuệ trong sản phẩm và từng bước xây dựng năng lực cạnh tranh ở tầm khu vực, quốc tế.